‘Woordengruwel’ door Cor Netten

Van sommige woorden in ons taalgebruik gruwel ik en in deze tijd niet alleen van het woord corona of coronapandemie.

Wanneer politici en bestuurders bijvoorbeeld praten over ‘bilateraaltjes’, dan weet ik meteen op wie ik niet moet stemmen. Daar heb ik de Stemwijzer niet voor nodig. Maar ook woorden als ‘stukje geluk’, ‘je ding doen’, ‘niet mijn ding zijn’, irriteren mij omdat ze mij in de war brengen en meteen bij mij allerlei vragen doen oproepen. Hoe kun je nu van iets abstracts zoals geluk een stukje krijgen? En over welk ‘ding’ hebben ze het? Kun je ook een beetje zwanger zijn?

Maar wat denkt u van het woord ‘pamperen’? Als ik mijn kleinkind een schone Pamper om doe, ben ik dan verkeerd bezig? Want dankzij het rechtse politieke denken, wordt het woord ‘pamperen’ misbruikt om zorg voor elkaar en steun aan elkaar een negatieve beladenheid te geven. Het gebruik van het woord pamperen in de betekenis van overdreven veel zorg en aandacht geven, in de watten leggen of verwennen, wordt daarbij gerelateerd aan de verzorgingsstaat van na de oorlog. Maar dat was wel de tijd van aandacht voor en solidariteit met elkaar. Verleden tijd dus.

Het is mij al lang duidelijk dat de verzorging door Moedertje Staat uit is. Dat was goed in de jaren zestig, zegt men, en is nu dus ouderwets. Iedereen moet op eigen benen kunnen staan en zelf zijn/haar broek ophouden. Dat daarvoor altijd hulpmiddelen nodig zijn (broekriem, elastiek, bretellen, spelden) wordt en passant overgeslagen. Nee, men vindt het sinds enkele decennia tijd voor een verandering van de beeldvorming over de verzorgingsstaat. Van ‘Alma mater’ naar Pater familias’, schreef een analist in zijn column. Van voedende en verzorgende moeder - zoals de Romeinen haar beschreven - naar ‘de vader van de familie’.
Weg vrouwenemancipatie, terug naar het paternalisme.

Maar ook erger ik mij soms aan bepaalde straatnamen in onze gemeente. Ik licht er twee voor u uit. Zo ken ik enkele straatnamen die de spellings-evolutie niet hebben doorstaan. Zo kennen wij o.a. de Zwanedrift in de wijk De Greiden. Voor zover mij bekend is een drift een groep zwanen, dus meervoud, en moet het dus Zwanendrift zijn. Of wat denkt u van de Eendekooi. Een eendenkooi is van oorsprong een plek waar in het wild levende eenden werden gevangen voor consumptie, dus meervoud, dus moet het Eendenkooi zijn. Wie dit ooit bij de straatnamencommissie over het hoofd heeft gezien, hoort daar niet in thuis.

Misschien zegt u nu ‘man, maak je niet zo druk over woorden’. Maar wat is een woord eigenlijk? Een woord is het kleinste zelfstandig gebruikte stukje taal dat op het niveau van de spreektaal is opgebouwd uit klanken en op het niveau van de geschreven taal uit letters. En misschien hebt u wel gelijk, woorden zijn alleen maar lucht, gevuld met klanken, die in mijn hoofd automatisch worden vertaald en gekoppeld tot zinnen. Maar die zinnen dragen de zwaarte van een betekenis met zich mee. Zo bekeken zou dus de fout kunnen zitten in het vertaalsysteem dat ik in mijn hoofd meedraag. Ik moet leren anders te denken, dat is het hele eieren eten.
Gelukkig, ik ben mijn ei kwijt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *